حاج خلیل زالی (زادهی حدود ۱۲۴۰ هجری شمسی / ۱۸۶۱ میلادی در شیراز) از واقفان بزرگ و خیرین برجستهی ایران بود. او بخش گستردهای از داراییهای خود را وقف نیازمندان، بهویژه ایتام و بیماران بیبضاعت کرد. موقوفات او امروز شامل بیش از یکسوم اراضی شهر صدرا میشود و بر همین اساس پروژههای بزرگی مانند پرورشگاه عظیم صدرا و مجتمع تربیتی–آموزشی برای ایتام در شیراز ایجاد شده است. مدیریت این موقوفات اکنون زیر نظر اداره اوقاف شیراز و امین منصوب آن اداره میشود.
🔹 نام او امروز بهعنوان یکی از نیکوکاران ماندگار شیراز و ایران شناخته میشود و آثار وقفش همچنان در حال خدمت به جامعه است.
فرازی از وقف نامه مرحوم پناه حاج خلیل زالی
تاریخ وقف ۱۳۲۷ هجری شمسی
به منظور تقرب به ساحت مقدس حضرت ربوبیت و پیغمبر اسلام و حضرت ائمه هدى صلوات اله و سلام علیهم اجمعین و خدمت به هموطنان خود تمامی اموال خود را برمصارف ذیل الذکر وقف صریح شرعی و حبس صحیح و موبد نمودم.
۱. چنانچه واقف موفق شود فبها و الا متولی بعد از واقف از اولین عواید موقوفه یک باب پرورشگاه در محلات شرقی شیراز و یا جای دیگر که مصلحت بداند ساختمان نماید که گنجایش بیست الی پنجاه نفر اطفال یتیم بی بضاعت که عدم بضاعت آنها را معتمدین محل و شهربانی تصدیق نمایند داشته باشد و اطفال مزبور را در محل نامبرده بپذیرند و کلیه مخارج آنها از شام و ناهار و لباس و تنظیف و روشنائی و سوخت و بهداشت بطوری عاری از محل عواید بپردازند. و از سن هفت سالگی آنها را به تحصیل وادار نمایند و در ایام فراغت از تحصیل به حرفه از حرف دستی مشغول سازند به طوریکه در سن پانزده سالگی که آنها را از محل پرورشگاه خارج می شوند و هر کدام دارای یک حرفه دستی باشند.
۲. یک باب درمانگاه در محل پرورشگاه مزبور ساختمان نمایند که دارای یک نفر طبیب و یک معین طبیب و دو نفر پرستار باشد که در درمانگاه مزبور مریضهای بی بضاعت را که عدم بضاعت آنها مورد تصدیق معتمدین محلی و شهربانی باشد معاینه و معالجه نمایند و مجانا دوا بدهند و پنج تخت خواب در محل مزبور مهیا نمایند که هر کدام از مریضها وسایل خارجی نداشته باشند در محل درمانگاه نگاهداری نمایند و شام و ناهار و دوای آنها را به طور متعارف از محل موقوفه بپردازند.
۳. تاسیس و ساختمان یک دبستان در محل قریه پشت باغ بیضا که دارای شش کلاس ابتدایی باشد و به اندازه گنجایش آن اطفال بی بضاعت محل پشت باغ و سوه وایاسجان و غیره را در دبستان نامبرده بپذیرند و وسایل تحصیل آنها را از کتاب و قلم ومرکب مجانا از محل موقوفه بدهند و هر ساله در اخر اسفند ماه یک دست لباس بطور متوسط به هر یک آنها داده شود و اطفال که اولیا آنها بضاعت دارند فقط مجانا آنها را تدریس نمایند و وسایل تحصیل آنها را با خودشان خواهد بود.
۴. ساختمان یک باب سرویس بهداشتی در محل دروازه کازرون شیراز.
