اکوپارک صدرا که از سال ۱۳۹۴ بهعنوان یکی از بزرگترین فضاهای سبز این شهر شناخته میشود، در کنار قابلیتهای تفریحی و محیطزیستی، با موضوعاتی مانند نگهداری در اقلیم خشک، تأمین آب، روشنایی و تعیین متولی مدیریت مواجه است.
اکوپارک صدرا در ورودی شهر جدید صدرا و محدوده نزدیک میدان گلها (فلکه سنگی) در سال ۱۳۹۴ افتتاح شد. این مجموعه که با رویکردی نزدیک به طراحی طبیعی و هماهنگ با محیطزیست شکل گرفت، بهتدریج بهعنوان یکی از مهمترین مقاصد تفریحی و بزرگترین فضای سبز صدرا مطرح شد. برآوردها، مساحت اکوپارک صدرا را حدود ۱۸۰ هکتار عنوان میکنند؛ عددی که آن را در میان اکوپارکهای بزرگ کشور قرار میدهد.
هدف از اجرای اکوپارک صدرا ایجاد فضای سبز پایدار، ارتقای کیفیت زیست شهری، کمک به توسعه گردشگری، گسترش تفریحات سالم و ترویج فرهنگ حفاظت از محیطزیست اعلام شده است. وجود دریاچه مصنوعی و المانهای آبی مانند آبشارهای مصنوعی از بخشهای شاخص این پارک به شمار میآید؛ عناصری که علاوه بر جذابیت بصری، میتوانند در ایجاد حس طراوت، آرامش و بهبود شرایط خرداقلیمی نقش داشته باشند.
با این حال، پروژهای در ابعاد اکوپارک صدرا نیازمند مدیریت مستمر و برنامهریزی بلندمدت است. از مهمترین چالشهای مطرحشده میتوان به تأمین پایدار منابع آب، نگهداری فضای سبز در اقلیم نسبتاً خشک، مدیریت پسماند، و جلوگیری از آسیب به طبیعت توسط برخی بازدیدکنندگان اشاره کرد؛ موضوعاتی که در صورت بیتوجهی میتواند کیفیت و پایداری این فضای شهری در صدرا را تحت تأثیر قرار دهد.
در کنار این موارد، برخی ساکنان صدرا از کمبود روشنایی در بخشهایی از پارک و وجود فضاهای رهاشده یا کمتردد سخن میگویند؛ شرایطی که بهگفته مخاطبان محلی، در نبود نظارت کافی و کمبود نیروهای مراقبت فیزیکی میتواند زمینهساز ناامنی و بروز تخلفات شود. همچنین با وجود گذشت سالها از بهرهبرداری، هنوز درباره اینکه متولی اصلی اداره و نگهداری اکوپارک صدرا شهرداری است یا شرکت عمران صدرا، ابهامهایی مطرح میشود؛ مسئلهای که تعیینتکلیف آن میتواند بر کیفیت رسیدگی و توسعه خدمات این مجموعه اثرگذار باشد.
براساس توضیحات مطرحشده درباره طرح توسعه اکوپارک صدرا، بخش عمده برنامهای که در ابتدا برای ایجاد حدود ۷۸ هکتار فضای سبز پیشبینی شده بود، از دستور کار خارج شده و با تغییر کاربری، امکان اجرای فاز دوم محدود شده است.
پیگیری وضعیت فضای سبز شهری در صدرا نشان میدهد که توسعه اکوپارک صدرا مطابق آنچه در طرحهای اولیه مطرح شده بود، ادامه پیدا نکرده است. طبق اطلاعاتی که از روند پروژه بیان شده، اجرای فاز دوم اکوپارک صدرا در سالهای اخیر عملاً متوقف مانده و درباره مسئولیت پیگیری آن نیز اختلافنظر وجود دارد. شرکت عمران صدرا اعلام کرده موضوع توسعه این بخش در حیطه اختیارات این مجموعه نیست و لازم است از شهرداری صدرا پیگیری شود.
در ایده اولیه، پیشنهاد شده بود اکوپارک صدرا در حاشیه بلوار جانبازان، یعنی محور ارتباطی میان فاز یک و فاز دو صدرا، شکل بگیرد. در طراحیهای شهریِ ابتدای کار نیز این محدوده بهعنوان فضای سبز دیده شده بود؛ محدودهای که از حدفاصل میدان امام رضا تا مجتمع تفریحی تپه کاج امتداد داشت و وسعت آن حدود ۷۸ هکتار عنوان میشد.
با وجود آنکه طراحی پروژه در شرکت عمران وجود داشته، آنچه اجرا شد تنها بخشی محدود از کل طرح بوده است. بر اساس روایت مطرحشده، شهرداری صدرا در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵ حدود ۱۱.۲ هکتار از این برنامه را اجرا کرد و همین قسمت، هسته اکوپارک فعلی صدرا را شکل داد. برای ادامه مسیر نیز طرحی با عنوان «طرح کندو» مطرح شده بود؛ طرحی که شامل هفت مجموعه فضای سبز با فرم هندسی ششضلعی میشد. اما این طرح در ادامه از دستور کار خارج شده و در گذر زمان بخش قابل توجهی از اراضی پیشبینیشده تغییر کاربری داده است.
گفته میشود بخشی از زمینهایی که قرار بود به فضای سبز شهری صدرا تبدیل شود، برای تأمین زمین طرح نهضت ملی مسکن در نظر گرفته شده و همین تغییرات، اجرای فاز دوم اکوپارک صدرا را با محدودیت جدی روبهرو کرده است. علاوه بر این، اشاره شده که بخشی از وسعت پیشبینیشده به کاشت درخت زیتون اختصاص یافته است.
در شرایط فعلی، با وجود افتتاح فاز نخست پارک بزرگ خانواده (فرهنگ) با مساحت حدود ۱۲ هکتار و پارک مهندسان با مساحت حدود ۲۵ هزار متر مربع، برخی از ساکنان صدرا بهویژه در فاز دو همچنان از کمبود سرانه فضای سبز و پارکهای عمومی صحبت میکنند. این وضعیت، موضوع برنامهریزی برای توزیع متوازن فضاهای سبز در صدرا و تعیین تکلیف طرحهای نیمهتمام را پررنگتر کرده است.
